Verwerkingsopdracht
bij verlichting
Een kenmerk van literatuur uit de verlichting zijn didactische teksten. De gedichten van Van Alphen zijn didactisch voor kinderen en hun ouders. Zo leren kinderen bijvoorbeeld hoe je andere mensen moet troosten (het medelijden), dat je de waarheid moet spreken (het gebroken glas) etcetera. Hun ouders leren dat ze hun kinderen moeten belonen als je goed geleerd hebben (de perzik), maar ook dat ze hun kinderen soms wel moeten straffen om hun te stimuleren om te leren (de drijftol).
In de verlichting dachten de mensen ook dat ze uiteindelijk alles van de wereld zouden kunnen begrijpen, zolang ze maar wilden. Deze gedachten laat Hiëronymus van Alphen ook terugkomen in zijn gedichten. Hiëronymus wilde dat kinderen gingen lezen en leren. Door te leren en te lezen deed je nieuwe kennis op. Een goed voorbeeld hiervan is het gedicht de naarstigheid.
De naarstigheid
Des morgens lang te slapen,
Te geeuwen en te gapen,
Saat lelijk voor een kind.
Die altoos veel moet snappen,
En zotte taal wil klappen,
Ziet zelden zig bemind.
Zou ik mijn tijd besteden
Aan duizend nietigheden?
'k Heb daar geen voordeel van.
Mijn lessen wil ik leeren,
Mijn meesters zal ik eeren,
Dan worde ik haast een man.
Wat
ook goed naar voren komt in de gedichten van Van Alphen is zijn kijk
op kinderen. Hij denkt dat kinderen een tabula rasa zijn, een
onbeschreven blad. Deze gedachte werd door Jhon Locke in de
verlichting geïntroduceerd. Deze ging er vanuit dat een mens gevormd
wordt door de omgeving. Bij de geboorte heeft een kind nog geen
enkele karaktereigenschap. Zolang het kind een goed voorbeeld heeft
en een goede omgeving zal het een goed kind worden.
Bij
Van Alphen komt dit gedachtegoed goed naar voren in zijn gedicht het
goede voorbeeld. Het
gedicht gaat over twee ouders die elkaar liefhebben. Hun kind kijkt
hierna en wil net zoals zijn ouders worden. Dit zegt hij ook tegen
zijn broertjes en zusje.
o het strekt ons tot verwijt,
Dat wij dikwijls zo krakkeelen;
ach gij weet niet hoe 't mij spijt.
Komt, mijn liefjes, laat ons leven
tot elkanders nut en vreugd!
Laat ons pogen na te volgen
vaders liefde en moeders deugd.
Zolang het kind het goede
voorbeeld krijgt, zou hij uiteindelijk zelf ook goed worden.
De
gedichten van Van Alphen zijn niet tegen de kerk. Van Alphen schrijft
juist dat kinderen God moeten gehoorzamen en dat ze tot God moeten
bidden. Als ze dat doen, verhoord God misschien hun gebeden. In het
volgende gedicht het
verhoorde gebed
heeft Pietje voor zijn zusje gebeden, omdat ze ziek is. In het
gedicht het
verhoorde gebed heeft
God zijn gebed verhoord, zijn zusje is weer beter.
Het
verhoorde gebed
Mijn
zusjen is gezond. God hoorde mijn gebed!
En
heeft tot onze vreugd mijn zusje lief gered.
Wat
zal mijn dankbaar hart dien goeden God vergelden?
Zo
groot een God wil die gedankt zijn van een kind?
Ja!
Vader zegt, dat God daar in behagen vindt,
Dies
zal ik zijnen lof, al ben ik jong, vermelden.
Mijn conclusie is dat
Kleine gedigten voor kinderen van Hiëronymus van Alphen
representatief is voor de verlichting. Het is opvoedkundig en
didactisch voor zowel kinderen als hun ouders. Hun ouders konden van
de gedichten leren. Ze leerden hoe ze hun kinderen aan het leren
konden krijgen. De kinderen konden ook hun lering trekken uit de
gedichten, namelijk dat ze moesten leren.
De gedichten uit de
dichtbundel, Kleine gedigten voor kinderen, zijn leuk om te
lezen. Het woordgebruik is niet onbegrijpelijk en de meeste zijn na
één keer lezen goed te begrijpen, andere moet je twee keer lezen om
te begrijpen. Maar de kern en de wijsheid kun je goed uit elk gedich
halen.
Bronnen
Geen opmerkingen:
Een reactie posten